Bitkisel Yağlar

Bitkisel yağlar; ayçiçeği, soya, fındık, keten, hardal, pamuk, kanola ve yer fıstığı gibi yaklaşık 20 farklı tohumdan elde edilen, gıda sektörünün temel hammaddelerinden biridir. Sağlıklı üretim süreçlerinde doğru ayrıştırma ve kaliteli işleme; ürünün safiyetini, lezzetini ve ticari değerini doğrudan belirler. Yağ eldesine başlanmadan önce tohumlar; ağırlık (pnömatik), irilik (elek) veya manyetiklik (mıknatıs) özelliklerinden yararlanılarak taş, kum, metal ve bitki kalıntılarından arındırılır. Kabuk kırma ve parçalama işlemlerinin ardından tohumlar, kavurma tavalarında 180-200 °C’de buhar uygulanarak kavrulur. Genellikle yağ oranı %20’den düşük tohumlara uygulanan mekanik presleme işlemiyle (kesikli hidrolik, sürekli vidalı veya döner presler kullanılarak) tohum içindeki yağın yaklaşık %50-60’ı alınır. Bu aşama sonucunda esas ürün olarak ham yağ, yan ürün olarak ise %18 civarında yağ içeren küspe elde edilir.

Presleme sonrasında elde edilen yağlı küspe keki kırıcı makinelerden geçirilip ekstraksiyon ünitesine gönderilirken, ham yağ ise nem ve tortularından temizlenmek üzere kurutuculardan ve santrifüj ekipmanlarından geçirilerek depolanır. Depolanan ham yağın rafinasyon öncesinde safsızlıklardan arındırılması, santrifüj separatörlerin yükünü azaltarak yağ kaybını en aza indirir. Plaka ve çerçeve filtre presleri gibi geleneksel ekspeller arıtma yöntemleri kabul edilebilir berraklık sağlasa da yüksek emek ve zaman gerektirir. Bu nedenle modern tesisler, yüksek işletme maliyetlerini düşürmek adına standart filtrasyon yerine tam otomatik dekantör santrifüjlü sistemlere yönelmektedir. Hacimsel olarak %15'e kadar katı madde içeren yağ, sürekli (kontinü) olarak dekantöre beslenir; berraklaşan yağ rafinasyona yönlendirilirken ayrılan katı maddeler tekrar preslenmek üzere geri beslenir. Kendi kendini temizleyebilen Polat Santrifüj Dekantör gibi sistemler, bakım gerektirmeden haftalarca kesintisiz çalışarak işletme verimliliğini artırır.